گونه های حیات وحش که در معرض یوزش گسترده ی فعالیت های جوامع انسانی قرار دارند امروزه با خطر دیگری مواجه هستند:اثر پدیده گلخانه ای و پی آیند محتوم آن تغییرات اقلیمی.
تخریب زیستگاه ها می توان آن چنان ویرانی را به بار آورد که در نهایت پدیده ی گلخانه ایی را به خطر عمده ایی در انهدام آنها تبدیل کند به طوری که نسبت به اثرات تخریبی هر یک از عوامل به تنهایی انقراض فراگیر تری را سبب میشود چنانچه این سناریو ی شوم دست کم گرفته شود ممکن است مقیاس انقراض کمتر از وسعت خود برآورد شوند باید اثر هم نیروزایی بین انهدام زیستگاه ها و اثرات تخریبی ناشی از تغییرات اقلیمی در پیوند با یکدیگر مدنظر قرار میگیرد.
زمانی که دو فرآیند به شکلی عمل می کنند که هر یک از آنها اثرات همدیگر را تشدید میکنند دراین صورت پیامدهای آنها نیز به همان اندازه تلفیق شده و نیرومندتر می گردد.
در شرایطی که جامعه حیاتی و گونه ها گرفتار ۲ رشته خطر جداگانه هستند، نحوه ی عملکرد آن روی وضعیت موجود مورد بررسی قرار می گیرد.این ۲ رشته خط عبارتند از :تخریب و انهدام مرسوم زیستگاه ها(جنگل زدایی مناطق حاره،پراکندگی کویرها، آلودگی ها و غیره) و تخریب و انهدام نوین زیستگاه ها (تغییرات اقلیمی).
هم نیرو زایی زمانی پدیدار می شود که ۲ یا چند فرایند اکولوژیکی در ارتباط با یکدیگر طوری عمل کنند که اثرات حاصل از این پیوندها ی متقابل نه تنها فزاینده بلکه چندین برابر تشدید گردد.
به عنوان مثال بردباری یک جامعه ی حیاتی در برابر یک نوع تنش زمانی که همزمان در برابر چند نوع تنش قرار میگیرد رو به کاهش میگذارد.
با وجود اهمیت آشکار هم نیرو زایی دانش ما در مورد آن بسیار کم است. حدودی که ما در این گستره میتوانیم تشخیص بدهیم مربوط به پاره ایی از مکانیسم های هم نیروزایی احتمالی است که میتوانند خطر اسپاسم انقراض را قریب الوقوع نمایند.
یک نمونه از اثر هم نیروزایی حساسیت گیاهان نسبت به بیماریها است،زمانی که تحت تنشها ی حاصل از کمبود آب یا افزایش دما رشد کرده باشند.گیاهان برای مقابله با تنش ها به ویژه ترمیم هر گونه صدمات حاصل از آنها به انرژی اضافی وبنابراین به سطوح قابل قبولی از دما و رطوبت احتیاج دارند.بر عکس گیاهانی که بیمار یا صدمه دیده اند از عهده ی یورش دمای افزایش یافته یا کاهش رطوبت بر نخواهند آمد. این نوع کارکرد در مورد سایر انواع تهاجم ها ی زیست محیطی نظیر آلودگی شیمیایی یا تشعشعات ماوراء بنفش نیز صادق است و گیا هانی که در معرض تهاجمات فوق ضعیف شده اند قادر به مقابله نیستند.
در دنیایی که با پدیده گلخانه یی مواجه شده باشد گرمایش زمین غیر متعارف خواهد بود و بارش های جوی تغییر کرد.در بسیاری از مناطق ،خشکی به امر عادی،ممتد و شدید تبدیل خواهد شد و این در حالی است که در نقاط دیگری ممکن است بارش های جوی بیشتر سنگین تر و متمرکز تر گردند،به طوری که صدمات زیست محیطی شدیدی نظیر فرسایش خاک بر جای گذارند.
بخشهای مرکزی جهان را ممکن است بیش از پیش موج گرما ممتد تر و بیشتر گردد.در بسیاری از نواحی ساحلی ،طوفانهای دریایی ممکن است همراه با امواج سهمگین افزایش یابد.چنانچه همه ی این پدیده های مخرب و اختلال انگیز را یکجا در نظر بگیریم و عملکرد فزاینده ی بین برخی از آنها را یکجا در نظر بگیریم چشم انداز برجسته ی شمار زیادی از این روابط هم نیروزایی را همراه با اثرات چشمگیر و تشدید شونده ی آنها میتوانیم تجسم نمائیم.نتیجه ای که بدست می آیداین است که روندهای سوء زیست محیطی به تنهایی و جدا از هم نباید در نظر گرفته شوند.
منبع:
زیستگاهها وحیات وحش هنریک مجنونیان سازمان حفاظت از محیط زیست 1378