پالاس ایرانی | Persian Palas » دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه پنج رنگ است!

مرتضی پورمیرزای — Tue, 24 Aug 2010 07:30:15 +0000

دریاچه ارومیه در فصول مختلف علاوه بر رنگ طبیعی با توجه به میکروارگانیزم غالب می تواند قرمز، صورتی، سبز و نارنجی دیده شود.
دکتر محمدعلی آموزگار در گفتگو با خبرنگار مهر با توصیف این دریاچه افزود: دریاچه ارومیه از دریاچه های “پر شور” است که میزان شوری آن در شرایط عادی حداقل ۵/۲ مولار کلرید سدیم یا ۱۵ درصد نمک است و یکی از ویژگی های منحصر به فرد این دریاچه دائمی بودن آن است.
وی با بیان اینکه در دنیا تنها دو دریاچه شور دائمی مشابه دریاچه ارومیه با عناوین “بحرالمیت” و دریاچه نمک (Great salt lake) در آمریکا وجود دارد اظهار داشت: این دریاچه ها از لحاظ توریستی اهمیت دارد چرا که به دلیل بالا بودن میزان شوری نیاز به شنا ندارد و افراد به راحتی بر سطح آب باقی می مانند.
ضمن آنکه میکروارگانیزم هایی که در این دریاچه وجود دارند از لحاظ اقتصادی بسیار با ارزش است. علاوه بر این لجن و نمک موجود در این دریاچه نیز کابردهای درمانی دارد.
دانشیار دانشگاه تهران با اشاره به اقدامات سایر کشورها در زمینه حفظ اکوسیستم دریاچه های شور خاطرنشان کرد: در این زمینه اقداماتی برای حفظ اکوسیستم دریاچه ارومیه شده است ولی این اقدامات کافی به نظر نمی رسد.
وی شوری بالای ۱۵ درصد را از مهمترین ویژگی های این دریاچه نام برد و یادآور شد: این میزان در فصول گرما تا ۳۰ درصد و حد اشباع پیش می رود. با وجود این شرایط تنها ساکنان این دریاچه میکروارگانیزم ها هستند که فراوانی آنها بسته به میزان شوری و دمای آب در فصول مختلف سال متفاوت است.
از این رو دریاچه در فصول مختلف با توجه به میکروارگانیزم های غالب به رنگ های “قرمز”، “صورتی”، “سبز” و “نارنجی” دیده می شود.
آموزگار، “آرکی” های نمک دوست را از مهمترین میکروارگانیزم های موجود در این دریاچه ذکر کرد و ادامه داد: در تابستان که میزان شوری دریاچه از ۲۵ درصد و دمای آب از ۳۰ درجه سانتیگراد بالاتر می رود فراوانی این میکروارگانیزم ها افزایش می یابد.
آرکی ها معمولا در شرایط سختی مانند دمای بالا یا غلظت زیاد نمک زندگی می کنند.
این شاخه کمتر از ۱۰۰ گونه را تشکیل می دهد که شامل باکتری های هوازی و غیر هوازی هستند که با محیط های افراطی سازگار شده اند.
این محقق قرمز شدن دریاچه ارومیه را به دلیل افزایش فراوانی این میکروارگانیزم ها دانست و توضیح داد: از آنجایی که آرکی های نمک دوست، رنگی هستند از این رو با کاهش عمق دریاچه و افزایش شوری آب میزان آرکی ها افزایش می یابد و رنگ دریاچه قرمز می شود.
وی قرمز شدن دریاچه ارومیه را پدیده ای عادی دانست که در دریاچه های “بحرالمیت” و دریاچه نمک (Great salt lake) آمریکا نیز ایجاد می شود و به مهر گفت: آنچه در قرمز شدن دریاچه ارومیه مهم است این است که با کم شدن ورودی آب به این دریاچه، میزان شوری آب افزایش می یابد که این امر می تواند زیستگاه های پرنده ها و جانورانی که ساکن این منطقه هستند به خطر اندازد ضمن آنکه فعالیت های کشاورزی مناطق اطراف دریاچه نیز تهدید می شود.
دانشیار دانشگاه تهران با اشاره به تحقیقات انجام شده در این زمینه در بخش بیوتکنولوژی دانشگاه تهران تاکید کرد: پدیده قرمز شدن دریاچه ارومیه برای اولین بار نیست بلکه معمولا همه ساله شاهد تغییر رنگ آن هستیم که با شروع فصل بارندگی به حالت عادی برمی گردد. بر این اساس پروژه تحقیقاتی از دو سال قبل در این مرکز تعریف و اجرایی شد.
آموزگار، ارتباط رشد کشند قرمز (Red Tide) و تغییر رنگ در دریاچه را رد و اضافه کرد: چنین موجوداتی با توجه به شوری بسیار بالای دریاچه توان زندگی در آن ندارند.
در این زمینه فیلم مستندی از پدیده قرمز شدن رنگ دریاچه که در دو سال قبل تهیه شده بود در اختیار خبرگزاری مهر قرار گرفت.
● تشریح دلایل رنگی شدن دریاچه ارومیه
دکتر علی مخدومی کاخکی محقق پروژه تحقیقاتی میکروارگانیزم های نمک دوست به جزئیات قرمز شدن دریاچه ارومیه اشاره کرد و به مهر گفت: ساکنان دریاچه ارومیه شامل جلبک “دونالییلا”، “آرکی” ها و باکتری ها هستند که هرگاه شرایط آب به نفع یکی از این میکروارگانیزم ها تغییر می کند جمعیت سایر میکروارگانیزم ها کاهش می یابد.
وی با تاکید بر اینکه بر اساس تحقیقات هر چه میزان شوری افزایش می یابد، جمعیت “آرکی” های نمک دوست افزایش می یابد، گفت: در حال حاضر به دلیل افزایش شوری آب جمعیت آرکی ها افزایش یافته است.
آرکی ها دارای پیگمانها (دانه های رنگی) هستند که علاوه بر آنکه آنها را در برابر نور خورشید محافظ می کند، منبعی برای تامین انرژی در آنها است.
مخدومی با بیان اینکه قرمز شدن دریاچه ارومیه به دلیل میزان فراوانی آرکی ها است افزود: جلبک های “دونالییلا” از نوع ریز جلبک ها هستند و در رده عوامل ایجاد کشند قرمز قرار ندارند و از سوی دیگر میکروارگانیزم های عامل کشند قرمز در شرایط این دریاچه قادر به رشد نیستند از این رو کشند قرمز عامل تغییر رنگ این دریاچه به شمار نمی رود.
● تاکید بر توجه مسئولان به اکوسیستم تنها دریاچه شور دائمی کشور
آموزگار با اشاره به تهدیدهای زیست محیطی برای این دریاچه خاطرنشان کرد: یکی از مشکلات کشور نبود سیستم کنترلی در زمینه پساب ها است که این امر سبب شده تا اکوسیستم مناطق مختلف مورد تهدید قرار گیرد.
این محقق پدیده قرمز شدن دریاچه ارومیه را نتیجه کاهش عمق و نزدیک شدن به مرز انتهایی حیات در این دریاچه دانست و افزود: این پدیده در صورت بی توجهی به اکوسیستم آن منجر به ایجاد شوره زاری به مساحت ۶ هزار کیلومتر می شود.

منبع

ایران سد ساز بزرگ!

مرتضی پورمیرزای — Wed, 28 May 2008 06:24:00 +0000

ایران از سد سازان بزرگ دنیاست این واقعا برام تیتر جالبی بود و باعث افتخاره که کشورمون بزرگ شده !
توی این خبر نوشته :هم اکنون ۱۲۰۰ سد در جهان در حال ساخت است که کشورهای برزیل ، روسیه ، هند ، چین و ایران و برخی از کشورهای آسیایی دیگر از نظر دانش فنی جزء کشورهای نخست هستند…
اما بعدش یاد یه خبردیگه توی همین روزنامه افتادم که نوشته بود دریاچه ارومیه ۷ سال دیگر خشک می شود !دریاچه ارومیه با وسعت ۴ هزار کیلومتر داره خشک میشه بیچاره ارتیمیا که باید بمیره تا بقیه زنده بمونند !یه چیز جالبه دیگه اینکه دریاچه ای که داره خشک میشه رو گذر می خواد چکار اون هم با این همه هزینه سنگین !و بالا خره اینکه ما داریم یکی دیگه از زیستبوم های زیبامون رو از دست می دیم تا توی سد سازی بهترین باشیم بگذریم از کشته شدن فلامینگوها و….
مضرات :این نابودی علاوه بر تغییر آب وهوا منطقه ، باعث پیشروی نمک به سمت اراضی کشاورزی و تخریب ودرنتیجه خالی شدن صدها روستا از سکنه میشه و این یعنی مهاجرت….
به گفته ناصر آق رئیس آموزشکده آرتیمیای ارومیه ورودی آب به دریاچه ارومیه در سالها ی پرآبی ۶ میلیارد متر مکعب بود که به همین اندازه نیز تبخیر وجود داشت اما در طی چند سال اخیر به دلیل سد سازی در بالادست و جلوگیری از حق آبه ، این میزان به ۱٫۵ میلیارد متر مکعب در سال کاهش یافت و این امر در حالی است که تبخیر به همان میزان و حتی بیشتر ادامه دارد به طوری که میزان شوری آب به ۳۲۰ گرم در لیتر رسیده و کف دریاچه در مناطق کم عمق پوشیده از نمک می باشد.
شوری بیش از حد سبب شده تا این زیستبوم که روزگاری میزبان صدها هزار فلامینگو وهزاران پرنده کوچنده دیگر بود ، اهمیت خود را به عنوان یک مسیر بین المللی پرندگان مهاجر از دست بدهد . و ارتیمیا، تنها موجود زنده این دریاچه، که به نسبت سالهای ۷۶ و ۷۵ جمعیتش ۴۰ برابر کاهش یافته خواهد مرد . بازهم تسلیت می گم .

حرف آخر : اگر این ذخایر بازسازی نشود در آینده،اثری از این آبزی ارزشمند باقی نخواهد ماند.چقدربد نمیتونه سال ۱۴۰۴ رو ببینه
اطلاعات بیشتر در مورد ارومیه را می توانید از قسمت مناطق ۴گانه بدست بیاورید.

نویسنده:خانم کچویی/کاردانی محیط زیست/ورودی ۸۵

دریاچه ی ارومیه

حوری انصاری — Sat, 27 Oct 2007 16:59:00 +0000

قرار بود از این هفته به بعد چهارگانه را گروهی با دو سه تا از بچه های وبلاگ بنویسیم اما نمی دونم چرا مسئولیتشان را انجام ندادند ؟؟؟؟؟ …

مطالبی که قید کردم به طور کلی است که امیدوارم مورد استفاده تان قرار بگیرد و شما را تا حدودی با این دریاچه ی زیبا آشنا کرده باشم.

دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران و در میان دو استان آذربایجان شرقی و غربی در میان حوزه ی آبریز ۳ استان آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و کردستان قرار دارد.این دریاچه و جزایر آن از سال ۱۳۴۶ تحت حفاظت بود و در سال ۱۳۵۴ به پارک ملی ارتقاء یافت. پارک ملی ارومیه که یکی از زیستگاه های بسیار مهم پرندگان مهاجر آبزی به شمار می آید در سال ۱۳۵۴ به عنوان تالاب بین المللی و ذخیره گاه زیست کره نیز انتخاب شد. دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین دریاچه درونْ سرزمینی ایران و دومین دریاچه آب شور دنیا است . آب این دریاچه بسیار شور بوده و عمدتآ از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

وسعت این پارک برابر ۵۷۰۴۷۳ هکتار و بزرگترین پارک ملی کشور است . ارتفاع آن از سطح دریا ی آزاد ۱۲۷۸ مترو بلند ترین نقطه ی آن زرزرا دارای ارتفاع ۱۶۰۰ متر است.

طول دریاچه ۱۳۰ تا ۱۴۰ کیلومتر است و عرض آن در پهن ترین قسمت ۵۸ کیلومتر و در کم عرض ترین قسمت در شمال غربی به ۱۵کیلومتر می رسد و شوری آب آن حدود ۲۰۰ گرم در لیتر است. بارندگی سالیانه آن ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر و میانگین دمای سالیانه ۱۷- تا ۳۶ درجه ی سانتی گراد باعث شده این منطقه دارای اقلیم نیم خشک معتدل باشد.

حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۵۱۸۷۶ کیلومتر مربع است که پیرامون۳% مساحت کل کشور ایران را دربر می‌گیرد.این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت پیرانشهر سلماس، ارومیه، تبریز، آذرشهر، مراغه، میاندوآب، مهاباد، نقده و اشنویه یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران بشمار می‌رود.

دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دائمی آسیای غربی است که در غرب پشته (فلات) ایران قرار گرفته و از نظر قدمت به دوران دوم زمین شناسی باز می گردد. پارک ملی دریاچه ارومیه پس از مرداب انزلی از جالب‌ترین و نغزترین زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران بشمار می‌رود. این دریاچه در حال حاضر۲۷ گونه پستاندار ،۲۱۲ گونه پرنده ،۴۱ گونه خزنده ،۷ گونه دوزیست و ۲۶ گونه ماهی حیات وحش این دریاچه را تشکیل داده است .

مهمترین گونه های گیاهی جزایر عبارتند از بنه، بادام، ارس ، گوجه ی وحشی ، درمنه، ریش بز، گون، جارو، کلاه میر حسن، دم اسبی، مرغ، بومادران،آلاله.

دریاچه ی ارومیه یکی از کانون های جوجه آوری پرندگان مهاجر نظیر فلامینگو، پلیکان سفید و تنجه است.

پرندگانی چون آنقوت، کنچه نوک، میش مرغ ، کاکائی ارمنی، غاز های پیشانی سفید و پا خاکستری، اردک های سیاه کاکل و سرحنایی و انواع مار افعی در این پارک وجود دارند.

گوزن زرد ایرانی، قوچ و میش ارمنی و کبک نیز به این پارک وارد شده اند.

این پارک ۲ محیط آبی و خشکی و حدود ۱۰۲ جزیره ی بزرگ و کوچک دارد که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیده است. جزیره های کبودان ، اشک و اسپیر به صورت صخره ای از مهمترین جزیره های این پارک ملی هستند.که جزیره اِشک زیستگاه پرندگان زیبای کوچ گر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد ایرانی است. گِل کرانه دریاچه خاصیت درمان برای دردهای بندگاهی (مَفصلی) و بیماری‌های زنان را دارد. برای گشت و گذار در دریاچه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.

(جزایر اشک و اسپیرجان در حال حاضر دچار کم آب شده و کم‌آبی ده‌ها گوزن زرد ایرانی را با خطر روبه‌رو کرده و طی ماه‌های اخیر به همین خاطر دست‌کم ۴۰گوزن تلف شده‌اند.

در حال حاضر فقط ۲ آبشخور در جزیره اشک موجود است، چشمه اشک در شرق و گت دره‌سی در غرب که نمی‌توانند جوابگوی جمعیت موجود در جزیره باشند؛ به همین دلیل رقابت بر سر منابع آب درگرفته و گوزن‌های بالغ بزرگتر اجازه استفاده از آبشخورها را به ماده‌ها و گوزن‌های نابالغ و کوچکتر نمی‌دهند.

در نتیجه آنها برای تأمین آب به سمت حاشیه دریاچه می‌روند تا در آنجا از آب باران جمع شده در سنگ‌های نمکی استفاده کنند، پس از ورود به نمکزار حاشیه دریاچه در آنجا گیر کرده و دیگر قادر به خروج از آن نمی‌شوند. همچنین تماس لب گوزن‌ها با کریستال‌های نمکی باعث پاره و زخم‌شدن لب و ایجاد عفونت در آنها می‌شود.

این موضوع به ساختار جمعیتی گوزن‌ها لطمه وارد کرده و باعث می‌شود در طول زمان از جمعیت آنها که اکنون در وضعیت مناسبی قرار دارد کاسته شود.

مشکل دیگر مارها در فصل تابستان هستند، آنها در کنار آبشخورها تجمع می‌کنند و امکان‌ نیش‌زدن گوزن‌ها وجود دارد. با توجه به برآوردهای انجام شده توسط کارشناسان مشکل کم‌آبی از ۴ سال پیش در این جزایر آغاز شده و در سال گذشته در حدود ۴۰ رأس تلف شده‌اند.

کارشناسان چاره کار را در جابه‌جاکردن تعدادی گوزن برای ایجاد تعادل بین منابع و جمعیت می‌دانند، همچنین به دلیل کا‌فی‌بودن میزان برف و بارش با اعمال مدیریت آبخیزداری با ایجاد سدهای کوچک در دهانه دره‌های کم‌شیب رفع مشکل کم‌آبی چندان دشوار به نظر نمی‌رسد.)

. گِل کرانه دریاچه خاصیت درمان برای دردهای بندگاهی (مَفصلی) و بیماری‌های زنان را دارد. برای گشت و گذار در دریاچه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.

نام کهن این دریاچه چیچَست بوده است. این واژه واژه ایست از اوستایی و پارسی باستان و تلفظ آن چَئِچَستَ بوده است. دریاچه چیچست در اسطوره‌های ایرانی نقشی بنیادین دارد. عرصه بسیاری از رویدادهای مهم زندگی کیخسرو، کرانه این دریاچه بوده است. دژ بهمن که کیخسرو در نبردی غول آسا و سهمگین آن را می گشاید و از چنگ دیوان بدر می‌‌آورد در نزدیکی همین دریاچه بوده و بسیاری اسطوره‌های دیگر. نام ارومیه نامیست که آشوریان به آن داده اند. اور در زبان آشوری به معنای شهر است (همان واژه‌ای که در نام اورشلیم (شهر آشتی) هم وجود دارد) و میه به معنای آب است (هم ریشه با مآء عربی). پس اورمیه یا ارومیه بمعنی شهر آب است.

در دوران پهلوی به مناسبت پادشاهی رضاشاه پهلوی، به این دریاچه نام رضائیه داده شد.

جزیره‌های دریاچه ارومیه

به نظر تو پارک ملی یا ذخیره گاه ؟

مرتضی پورمیرزای — Wed, 04 Jul 2007 10:57:00 +0000

تا کی سازمان باید سر عنوان دریاچه ارومیه بحث و جدل کنه؟
تا کی باید روی این فکر کنن که طرح مدیریت پارک رو برحسب عنوان پارک ملی بریزن یا ذخیره گاه زیست کره یا … ؟
درحالیکه با این وضعیت چیزی از دریاچه نمیمونه که بخوان براش طرح مدیریت بریزن!
پس از زدن همون میان گذر باریک در وسط دریاچه که کلی به وضعیت طبیعی منطقه صدمه زد، حالا وزارت راه می خواد اون میانگذر رو به یک اتوبان ۲ بانده تبدیل کنه.علاوه بر اون قصد عبور یک خط راه اهن از کنار اتوبان رو هم داره!
آیا حتما باید یه چیزی رو از دست بدیم تا قدرشو بدونیم ؟
اینطور که معلومه سازمان هم نمیتونه کاری بکونه .هنوز سر جاده ی جنگل گلستان که منطقه ایی که بدلیل جنگل بودنش برای همه ی مردم دارای ارزشه و همه ی مردم عادی هم میدونن که نباید خراب بشه با وزارت راه مشکل داره .حالا یک دریاچه که جای خود داره ! اگه به یه نفر بگی در مورد اتوبان وسط دریاچه ی ارومیه شنیدی میگه:آره بابا، یه ذره آب نمک چه اهمیتی داره! چرا سازمان محیط زیست همش اعتراض میکنه؟!
ما که کاری جز نوشتن نمیتونیم بکنیم. باید بالایی ها کاری بکنن، ما فقط میتونیم بگیم:
خدا آخر و عاقبت نسل بعد رو بخیر کنه!