نویسنده: حمیدرضا میرزاده خبرنگار سبزپرس
در هفته گذشته، فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی بالاخره درباره موضوعات زیست محیطی واکنش نشان داد. «انتقال مدیریت سه جزیره فارور، بنی فارور و هندورابی به سازمان منطقه آزاد کیش» و همچنین «مرگ ببر سیبری در تهران» موضوعاتی بودند که فراکسیون محیط زیست مجلس را بر آن داشت که نمایندگانی از سازمان حفاظت محیط زیست و چند سازمان مرتبط با این موضوعات را به همراه چند تن از کارشناسان این حوزه به خانه ملت ملت دعوت کنند.
مسئله انتقال مدیریت سه جزیره به سازمان منطقه آزاد کیش، سال گذشته و برای اولین بار در مجلس مطرح شد و این در حالی بود که مجلسیها بدون در نظر گرفتن حق مالکیت سازمان حفاظت محیط زیست در جزیره فارور به این لایحه رای دادند. جزیره فارور، از سالها قبل به عنوان منطقه حفاظت شده شناخته شده بود و مسئولان اداره کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان اعلام کرده بودند که قصد دارند این منطقه را از نظر حفاظتی به پناهگاه حیات وحش ارتقاء درجه بدهند.
این جزیره تنها زیستگاه «آهوی کوهی» در ایران است و از سوی دیگر وجود صخرههای مرجانی در ساحل این جزیره و جزیره هندورابی به عنوان یکی از مهمترین محلهای زادآوری آبزیان خلیجفارس ارزش زیستی این جزایر را افزایش میدهند. هنوز دقیقاً معلوم نیست که سازمان منطقه آزاد کیش قصد دارد تا چه فعالیتهایی را در این جزایر انجام دهد ولی آنچه مسلم است، این سازمان تاسیساتی را در این جزایر مستقر خواهد کرد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست نیز در نامهای به رئیس جمهوری خواستار پیگیری و جلوگیری از این انتقال شده بود اما در نهایت مجلسیها بدون توجه به حقوق این سازمان رای به این انتقال مدیریت سه جزیره دادند.
فراکسیون محیط زیست در هفته گذشته درباره این موضوع واکنش نشان داد و باید دید که آیا این فراکسیون میتواند مدیریت جزیره فارور را به سازمان حفاظت محیط زیست بازگرداند یا خیر.
اما در همین جلسه، بررسی علت مرگ ببر سیبری در باغ وحش ارم تهران نیز انجام شد و آن طور که در رسانهها آمده بود، موضوع ببر سیبری دلیل اصلی تشکیل این جلسه بود. خبرگزاری «خانه ملت» (که خبرگزاری رسمی مجلس شورای اسلامی است) درباره این جلسه تنها به موضوع بررسی مرگ ببر سیبری اشاره کرده بود.
این مسئله که فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی نسبت به این مسئله واکنش نشان داده و از عدم وجود برنامهریزی صحیح برای نگهداری این حیوانات وارداتی انتقاد کرده بود جای خوشحالی است، اما مروری بر مواضع انفعالی این فراکسیون در مسایل مهم زیست محیطی نظیر «شهادت محیطبانان»، «اکتشاف نفت در پارک ملی کویر»، «خشک شدن تالابها»، «صدور مجوز برای چاههای آب غیرمجاز»، «کیفیت بسیار پایین خودروهای ساخت داخل و تاثیر آنها بر آلودگی هوای شهرهای بزرگ» و بسیاری مسایل دیگر، این پیگیری را «عجیب» نشان میدهد.
عجیب از آن لحاظ که از نظر زیست محیطی، مرگ یک ببر که نه از گونههای بومی کشور بوده و نه از نظر اکولوژیک در طبیعت ایران دارای ارزش بوده است، چندان اهمیتی ندارد. اهمیت این مسئله، در مدیریت و برنامهریزی پروژه احیای ببر بود که پس از هشت ماه نه اعتبار آن تامین شده و نه مقدمات آماده سازی محل اجرای آن تهیه شد. ببرها هشت ماه تمام در باغوحش ارم ماندند و در نهایت نیز به میانکاله نرسیدند تا اینکه ببر نر بر اثر بیماری «مشمشه» جان داد.
نمونه چنین اتفاقاتی در مدیریت دولتی ایران، چندان کم نیست و بسیاری از طرحهایی که امروزه آنها را با صفت «تخریبگر محیط زیست» میشناسیم دست پخت همین مدیریتهای ضعیف هستند. خشک شدن تالابها و رودخانههای مهم کشور در اثر ساخت سدهای متعدد و در عین حال کمبود همیشگی آب برای بخش کشاورزی، مشت نمونه خروار این سبک مدیریت است. اما چرا فراکسیون محیط زیست تنها نسبت به عدم وجود برنامهریزی منسجم در پروژه احیای ببر مازندران واکنش نشان داد، شاید ریشه در مسایل دیگر داشته باشد.
شاید با نگاهی به چارت سازمانی «فدراسیون سوارکاری جمهوری اسلامی ایران» بتوان به علت این علاقه فراکسیون محیط زیست مجلس به ماجرای مرگ ببر سیبری پی برد.
«محمد رضا تابش»، نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی که ریاست فراکسیون محیط زیست خانه ملت را به عهده دارد، همزمان بر کرسی ریاست فدراسیون سوارکاری نیز تکیه زده است.
سازمان حفاظت محیط زیست، علت مرگ ببر سیبری نر را بیماری «مشمشه» اعلام کرد در حالی که پیش از این، هیچیک از منابع رسمی در ایران وجود این بیماری را اعلام نکرده بودند.
همانطور که بارها در رسانهها آمده بود، مشمشه بیماری مختص خانواده اسب و الاغ است و برابر دستورالعملهای سازمان جهانی دامپزشکی، به محض مشاهده یک فرد مبتلا به مشمشه در جمعیت اسب و الاغ باید بدون فوت وقت، تمامی افراد در معرض تماس با فرد مبتلا را از بین برد. به این معنی که اگر در اصطبلی، اسب یا الاغی مبتلا به مشمشه دیده شود، باید تمامی اسبها و الاغهای در تماس با حیوان بیمار را معدوم کرد و با روش خاصی، دفن کرد. البته این سازمان تبصرهای دارد که درمورد حیوانات نادر مبتلا به مشمشه مانند ببر و شیر، میتوان قرنطینه و درمان را به کار بست.
از طرف دیگر، در مسابقات بینالمللی سوارکاری عموماً از حضور اسبهایی که مواردی از مشمشه در کشور مبدأشان گزارش شده باشد، ممانعت به عمل میآید.
به این ترتیب، ابتلای ببر سیبری و شیرهای باغوحش ارم به بیماری مشمشه و انتشار این خبر در رسانههای داخلی و خارجی باعث شد تا اسبهای ایرانی برای مدتی قادر به حضور در مسابقات بینالمللی نباشند.
به نظر میرسد، خطر محرومیت اسبهای ایرانی در مسابقات خارجی، محمدرضا تابش را بر آن داشته تا واکنشی نسبت به این اتفاق نشان دهد و از مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان دامپزشکی توضیح بخواهد.
در حالی که او و همکارانش در فراکسیون محیط زیست مجلس، تاکنون واکنشی نسبت به وقوع سه حادثه خونین برای محیط بانان سازمان حفاظت محیط زیست که منجر به شهادت دو محیط بان و زخمی شدن یک محیط بان دیگر شد، نشان ندادهاند. این موضع انفعالی در ماجرای آغاز به کار پروژه انتقال آب از دریای خزر به استان سمنان و همچنین اکتشاف نفت در پارک ملی کویر (به عنوان تنها پارک ملی بدون معارض در ایران) نیز دیده میشود.
هر چند که پیگیری موضوع شیوع مشمشه در ایران به عنوان تهدیدی برای کشاورزی و حیات وحش و همچنین پیگیری ماجرای انتقال مدیریت سه جزیره از سوی فراکسیون مجلس، اقدامی قابل تقدیر است اما انتظار فعالان محیط زیست و کارشناسان این حوزه از فراکسیون محیط زیست بیش از اینهاست. فراکسیون محیط زیست مجلس به عنوان یکی از معدود نهادهای غیردولتی و تخصصی ناظر بر اقدامات دولت، وظایف و ماموریتهایی گسترده دارد که قادر است از جایگاه خود در خانه ملت، آنها را پیگیری کند. فعالان و کارشناسان محیط زیست توقع دارند تا مشابه چنین پیگیریهایی در مسایل مختلف زیست محیطی از سوی این فراکسیون انجام شود.
Seshanbeh.com
